Een succesvolle terugkeer na een verblijf in het buitenland: omgaan met de omgekeerde cultuurschok
Logboek – EMDR PEPS-praktijk
Wanneer thuiskomen het gevoel geeft dat je er niet meer op je plek bent
Als ik terugkom van een verblijf in het buitenland, zie ik mezelf vaak als een reiziger die naar huis keert… maar wiens innerlijke referentiepunten niet meer aansluiten bij de omgeving die hij aantreft.
- De omgeving komt me bekend voor.
- Bekende gezichten.
- De gewoontes blijven hetzelfde.
En toch klopt er iets niet.
Via EMDR-teleconsultspreken patiënten zelden over “omgekeerde cultuurschok”. Ze beschrijven eerder een gevoel van ontheemding. Een gevoel van vreemdheid in een toch bekende omgeving.
Alsof het systeem niet meer volledig herkent wat vroeger vanzelfsprekend was.
In mijn EMDR PEPS-praktijk wordt dit soort ervaringen niet beschouwd als louter een revalidatiefase. Het wordt gezien als een onvoltooid re-integratieproces, dat vaak gepaard gaat met een stil rouwproces.
Dankzij deze analyse kunnen we nauwkeurig te werk gaan, ook bij begeleiding via videoconferentie na een internationaal traject.
Terugkeer na een verblijf in het buitenland
Wanneer het vertrouwde onzeker wordt. Terugkeren naar je thuisland betekent niet dat alles weer precies hetzelfde is. Tijdens je verblijf in het buitenland heeft het systeem zich aangepast:
- nieuwe oriëntatiepunten
- nieuwe functies
- nieuwe interpretaties van de wereld
Bij terugkeer blijven deze aanpassingen behouden.
In de praktijk zien we altijd hetzelfde patroon: de verschuiving komt niet door de plek, maar door een innerlijke verandering.
De gebeurtenissen worden dan indicatoren:
- het gevoel dat je niet meer op je plek bent
- moeite om zijn oude houvast terug te vinden
- prikkelbaarheid of onbegrip
- het gevoel „tussen twee werelden in“ te zitten
De klinische ervaring leert dat terugkeer zelden slechts een simpele terugkeer is. Het is een overgang.
De omgekeerde cultuurschok
Een onzichtbaar verlies Terugkeren na een verblijf in het buitenland gaat vaak gepaard met een verlies. Geen zichtbaar verlies. Maar wel een echt verlies:
- Een levensstijl
- Een identiteit die elders is gevormd
- Opgedane ervaring
- Een gevoel van vooruitgang
Het lastige is dat dit rouwproces niet altijd wordt erkend. De naasten denken vaak dat „alles weer is zoals vroeger“.
Maar in de praktijk zien we een andere realiteit: het systeem kan niet terugkeren naar de oude situatie. Het moet integreren.
Als die integratie niet plaatsvindt, blijft de kloof bestaan.
Laten we eerst even met elkaar van gedachten wisselen.
Wat er onder de motorkap gebeurt
Een systeem tussen twee referentiekaders. Tijdens het verblijf in het buitenland heeft het zenuwstelsel zijn referentiepunten opnieuw afgestemd.
Hij heeft geleerd:
- nieuwe normen
- nieuwe ritmes
- nieuwe manieren om met elkaar om te gaan
Bij terugkeer komen deze ervaringen soms in conflict met de vertrouwde omgeving. In de praktijk zien we steeds weer hetzelfde patroon: het systeem twijfelt tussen twee interpretaties. De symptomen worden dan signalen:
- mentale vermoeidheid
- een vaag gevoel van onbehagen
- moeite om weer een plaats in de samenleving te vinden
- het gevoel dat ik er niet meer bij hoor
Als men dit fenomeen niet als een overgang beschouwt, kan het worden opgevat als een onverklaarbaar gevoel van onbehagen.
De rol van EMDR bij dit soort problemen
Integreren in plaats van terugkeren naar het verleden: EMDR is niet bedoeld om ‘het oude evenwicht te herstellen’. Het helptom ervaringen te verwerken en zo continuïteit te creëren.
In dit soort situaties bestaat het werk uit:
- verschillen opsporen
- de verliezen in verband met de terugkeer in kaart brengen
- ontdek de meest memorabele ervaringen van het leven in het buitenland
- hun integratie bevorderen
Door deze aanpak hoeft het systeem niet langer te schommelen tussen twee toestanden. We hoeven niet te kiezen tussen ‘vroeger’ en ‘elders’. We creëren samenhang.
EMDR via videoconferentie: begeleiding bij de overgang in de praktijk
Werken waar de kloof zich voordoet. In het kader van de terugkeer maakt videoconferencing het mogelijk om te werken op een manier die direct in het dagelijks leven is verankerd. Het werk vindt plaats in:
- het herstelde milieu
- de huidige interacties
- concrete revalidatiesituaties
Juist in deze situaties komt de discrepantie naar voren. Dit kader maakt het mogelijk om:
- een scherpzinnige opmerking
- een contextgebonden opdracht
- een betere integratie
Bij een internationale behandeling is deze continuïteit in de zorg van essentieel belang.
Wil je weten of EMDR via video geschikt is voor jou? Laten we samen eens praten.
Voorbeeld van begeleiding
Als de terugkeer geen terugkeer lijkt.
Ik begeleid bijvoorbeeld een patiënte die na een aantal jaren in het buitenland weer naar Frankrijk is teruggekeerd. Objectief gezien is alles in orde. En toch blijft er één probleem bestaan:
- het gevoel dat ik er niet meer bij hoor
- een zekere afstand tot zijn omgeving
- moeite om weer een natuurlijke plek te vinden
Tijdens de sessie werd niet alleen aan het heden gewerkt. Er werd ook aandacht besteed aan ervaringen die in het buitenland waren opgedaan:
- mijlpalen
- interne veranderingen
- verworven referentiepunten
Door deze elementen te integreren, is het gevoel van ontheemding geleidelijk aan afgenomen.
De werkwijze
Zorg voor continuïteit in plaats van een terugkeer naar het verleden. Bij dit soort ervaringen heeft het vaak weinig zin om te willen „weer worden zoals vroeger“. Het systeem is veranderd.
Hij kan niet terugkeren naar een eerdere toestand. EMDR- therapie houdt het volgende in:
- de verschillende fasen van het experiment met elkaar verbinden
- de spanningen tussen oud en nieuw wegnemen
- een consistente herregistratie mogelijk maken
Er is geen weg terug. We gaan verder met wat we hebben meegemaakt.
Je eerste sessie voorbereiden
In dergelijke situaties biedt de eerste sessie de mogelijkheid om de punten van discrepantie in kaart te brengen, de ervaren verliezen te identificeren en inzicht te krijgen in de innerlijke veranderingen.
Het werk verloopt stapsgewijs. Dankzij dit tempo kan het systeem de veranderingen opvangen zonder in de war te raken.
Conclusie
Wanneer ‘thuis’ weer een innerlijke plek wordt
Terugkeren na een verblijf in het buitenland is niet zomaar een kwestie van weer wennen. Het is een integratieproces. Als hier geen aandacht aan wordt besteed, kan dit leiden tot een blijvend gevoel van vervreemding.
Met EMDR via videoconferentie kun je direct aan deze overgangen werken, waarbij rekening wordt gehouden met de daadwerkelijke ervaring. Wanneer het systeem de ervaring volledig verwerkt, neemt het gevoel van onbehagen af. En ‘thuis’ hangt dan niet langer alleen af van een plek, maar van een hervonden evenwicht.
Wilt u de balans opmaken van uw terugkeer na een verblijf in het buitenland? Tijdens een eerste gesprek kunnen we bekijken of deze vorm van begeleiding iets voor u is
