De angst voor een terugval: weer vertrouwen krijgen na een ernstige blessure
Logboek – EMDR PEPS-praktijk
Als het gevaar geweken is… maar het systeem blijft bescherming bieden
Door de angst voor een terugval heb ik vaak het beeld van een beveiligingssysteem dat te gevoelig is geworden . Het incident is voorbij. Het lichaam is hersteld. Maar bij de minste beweging gaat het alarm af.
Het licht staat op groen. Maar het systeem remt af.
Via EMDR-teleconsultspreken sporters niet altijd over angst. Ze hebben het over terughoudendheid. Over een beweging die ze niet meer volledig durven uit te voeren.
Alsof iets al op een nieuwe verwonding vooruitloopt… nog voordat die er is.
In mijn EMDR PEPS-praktijk wordt dit soort blokkade nooit gezien als een gebrek aan zelfvertrouwen. Het wordt geïnterpreteerd als een hyperwaakzaamheid van het zenuwstelsel, dat nog steeds vastzit in een ervaring uit het verleden.
Dankzij deze interpretatie kun je nauwkeurig te werk gaan, ook via videoconferenties.
Na het herstel
Een lichaam dat er klaar voor is, een systeem dat paraat staat
Het traject is vaak duidelijk. Blessure. Operatie of behandeling. Revalidatie. Medische goedkeuring. Alles is in orde.
Toch zien we in de praktijk dat het nog steeds moeilijk is om weer volledig aan de slag te gaan. De symptomen worden dan indicatoren:
- bezorgdheid op het moment van aanstelling
- ingehouden of onvoltooide handeling
- verlies van soepelheid
- de behoefte om elke beweging te controleren
Uit de klinische praktijk blijkt dat het einde van het medische proces niet altijd samenvalt met het einde van het interne proces.
Een herinnering aan het risico die nog steeds leeft
Wanneer de hersenen blijven anticiperen
Bij een ernstige blessure registreert het systeem een belangrijke boodschap:
“Deze beweging kan gevaarlijk zijn”
Deze informatie is niet alleen cognitief. Ze is zintuiglijk. Emotioneel. Lichamelijk.
In de praktijk zien we steeds weer hetzelfde patroon: de hersenen maken niet altijd een duidelijk onderscheid tussen een gevaar dat al voorbij is en een potentieel gevaar. Ze lopen vooruit op de situatie. En die anticipatie beïnvloedt de beweging.
Laten we eerst even met elkaar van gedachten wisselen.
Wat hyperwaakzaamheid teweegbrengt
Een onzichtbare rem in de beweging
Wanneer het systeem in staat van paraatheid blijft, verandert het zijn gedrag. Niet bewust, maar automatisch. De uitingen worden dan signalen:
- Kleine vertragingen
- Spierverharding
- Verlies van spontaniteit
- Toegenomen vermoeidheid als gevolg van de controle
Als men deze elementen niet als een beschermingsreactie opvat, kunnen ze worden geïnterpreteerd als een achteruitgang.
Het gevoelige punt
Een moment dat een mijlpaal blijft
In de meeste gevallen is er een cruciaal moment:
- de val
- de schok
- de pijn
- het breekpunt
Dat moment wordt een referentiepunt voor het systeem. Niet als een herinnering, maar als een herkenningspunt. In de praktijk bestaat het werk erin dat precieze punt te identificeren. Want dat punt bepaalt hoe het verdergaat.
De bijdrage van EMDR
De inschatting van het gevaar bijstellen
EMDR is niet bedoeld om gerust te stellen. Het beïnvloedt de manier waarop de gebeurtenis wordt opgeslagen.
In dit soort situaties bestaat het werk uit:
- Het moment van de blessure vaststellen
- Naar de bijbehorende zintuiglijke elementen gaan
- Omgaan met de emotionele belasting
- Een update toestaan
Dit werk verandert de automatische reactie. We zeggen niet tegen het systeem dat „alles in orde is”. We laten het zelf ontdekken.
Wil je weten of EMDR via video geschikt is voor jou? Laten we samen eens praten.
Op afstand werken, zo dicht mogelijk bij de praktijk
Een kader dat rechtstreeks aansluit bij de werkelijkheid
Bij dit soort situaties maakt videoconferencing nauwkeurig werk mogelijk. De sporter bevindt zich in zijn eigen omgeving:
- trainingslocatie
- bewegingsruimte
- gebruikelijke voorwaarden
Daar komen de reacties tevoorschijn. Dit kader maakt het mogelijk om:
- de aanpassingen in de beweging te observeren
- de momenten van vertraging te herkennen
- om in directe verbinding met het lichaam te werken
Afstand doet geen afbreuk aan de werkelijkheid. Integendeel, het werk wordt er juist door verankerd.
Voorbeeld van begeleiding
Wanneer het lichaam aarzelt om erheen te gaan
Ik begeleid bijvoorbeeld een sporter die na een ernstige blessure weer is begonnen met trainen. Het medische protocol is goedgekeurd. De capaciteiten zijn aanwezig. En toch:
- een systematische aarzeling
- een afname van de betrokkenheid
- een gevoel van interne remming
Tijdens de sessie lag de focus niet op de prestatie. De aandacht ging uit naar het moment van de blessure. Naar het beeld. Naar de gevoelens.
Naarmate dit moment steeds opnieuw werd bewerkt, kreeg de beweging haar soepelheid terug. Zonder bewuste inspanning.
Uit de valkuil van overbescherming komen
Wanneer het systeem te ver gaat
Bij dit soort impasses is de reactie vaak dezelfde:
- zichzelf willen dwingen
- zichzelf geruststellen
- het aantal herhalingen verhogen
Deze strategieën kunnen de spanning soms juist vergroten. Het systeem heeft geen gebrek aan informatie. Het is juist overbeschermend. Het EMDR-proces bestaat uit:
- deze bescherming verminderen
- onnodige anticipatie uitschakelen
- een aangepaste weergave herstellen
We laten onze waakzaamheid niet varen. We stellen haar bij.
Eerste sessie
Het activeringspunt vaststellen
In dergelijke situaties biedt de eerste sessie de volgende mogelijkheden:
- het sleutelmoment herkennen
- de reacties van het systeem begrijpen
- een kader scheppen
- Het werk wordt nauwkeurig uitgevoerd.
Zonder haast.
Conclusie
Wanneer beweging niet langer met gevaar wordt geassocieerd
De angst voor een terugval is niet irrationeel. Ze is het gevolg van een systeem dat heeft geleerd om te beschermen. Maar wanneer die bescherming te ver gaat, belemmert ze de prestaties.
Met EMDR via videoconferentie kun je direct werken aande sporen die de trauma heeft achtergelaten.
Zodra deze prent is verwerkt, wordt de beweging weer mogelijk. Niet omdat we ons daarvoor inspannen, maar omdat het systeem niet langer anticipeert op een gevaar dat er niet meer is.
Wilt u eens kijken hoe u met uw angst na een blessure omgaat? Tijdens een eerste gesprek kunnen we beoordelen of deze vorm van begeleiding bij u past.
